24 tiết khí có từ đâu: từ cây nêu đo bóng, Hoài Nam Tử đến phép định khí
Hai mươi bốn tiết khí không có sẵn từ đầu. Bài kể chuyện đo bóng nắng tìm Đông chí, danh sách trong Hoài Nam Tử và cuộc chuyển từ bình khí sang định khí.
Can chi, tiết khí và bầu trời người xưa
Nguồn gốc, không phải phép tính: can chi ghi ngày trên giáp cốt văn đời Thương, nghĩa chữ từng can – từng chi theo Sử ký, Thuyết văn, mười hai con giáp ghép vào chi từ khi nào và vì sao Việt Nam có Mão – Mèo, Sửu – Trâu; vòng lục thập hoa giáp như hệ đếm; 24 tiết khí trong Hoài Nam Tử, cách chia bình khí – định khí, tiết khí của người Việt trong ca dao; Tứ tượng, Nhị thập bát tú, sao Bắc Đẩu và cách người xưa đọc trời; niên hiệu và năm can chi trong sử Việt.
Tứ tượng Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước, Huyền Vũ: bốn vùng trời và hai mươi tám tú
Tứ tượng vốn là bốn vùng sao, mỗi vùng bảy tú. Bài đối chiếu với chòm sao hiện đại, kể chuyện hộp sơn mài mộ Tăng Hầu Ất và phân biệt tứ tượng với tứ linh.
Sao Bắc Đẩu trong sách cổ: cán gáo chỉ mùa và trục quay của bầu trời
Bảy sao Bắc Đẩu từng là chiếc kim đồng hồ của người làm lịch. Bài kể tên bảy sao, cách cán gáo chỉ mùa, chuyện sao cực đổi chỗ và cách ngắm Bắc Đẩu từ Việt Nam.
Kỷ Dậu, Ất Dậu, Nhâm Tuất: vì sao sử Việt hay gọi sự kiện bằng tên năm can chi
Chiến thắng Kỷ Dậu, kinh thành thất thủ năm Ất Dậu, vụ án năm Nhâm Tuất: bài giải thích cách sử Việt ghi năm bằng niên hiệu và can chi, và bẫy lệch sáu mươi năm
Can chi trên giáp cốt văn: người đời Thương ghi ngày bằng can chi như thế nào
Trước khi dùng để ghi năm, can chi là cách người đời Thương đánh số ngày trên mai rùa, xương thú. Bài đọc lại tư liệu giáp cốt văn và điều giới sử học rút ra.
Mười thiên can Giáp, Ất, Bính, Đinh… nghĩa chữ là gì theo sách đời Hán
Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý: chữ gốc là gì, đời Hán giảng ra sao theo vòng sinh trưởng của cây cỏ, và vì sao còn nhiều tranh luận.
Mười hai địa chi Tý, Sửu, Dần, Mão… vốn nghĩa là gì trước khi gắn với con vật
Tý, Sửu, Dần, Mão chưa từng có nghĩa là chuột, trâu, hổ, mèo. Bài kể nghĩa chữ của mười hai địa chi, vì sao có số mười hai và đời Hán giảng chúng ra sao.
Mười hai con giáp có từ bao giờ: thẻ tre đời Tần, Vương Sung và đường vào Việt Nam
Con vật được ghép vào địa chi muộn hơn chữ viết cả nghìn năm. Bài lần theo thẻ tre đời Tần, sách Luận hành đời Hán và những giả thuyết về nguồn gốc con giáp.
Lục thập hoa giáp là gì: vòng sáu mươi như một hệ đếm và lịch sử ghi năm bằng can chi
Vì sao vòng can chi dài đúng sáu mươi, lục giáp là gì, người xưa ghi năm trước khi dùng can chi ra sao và vì sao mừng thọ sáu mươi gọi là hoàn giáp.
Vì sao tháng Giêng là tháng Dần: chuyện kiến tháng và tam chính Hạ, Thương, Chu
Tháng Giêng âm lịch là tháng Dần dù chi đầu là Tý. Bài kể chuyện cán sao Bắc Đẩu chỉ tháng, ba cách chọn đầu năm của Hạ, Thương, Chu và lịch Thái Sơ đời Hán.
Bạn cần hỗ trợ thêm?
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.